De Warenwet

De Warenwet stamt uit 1919 en is in 1988 ingrijpend herzien en sindsdien enkele malen aangepast. De Warenwet richt zich op de deugdelijkheid van levensmiddelen en andere consumentenproducten, of, zoals het in de wet zelf staat: ‘eetwaren, waaronder tevens worden begrepen kauwpreparaten, andere dan van tabak, en drinkwaren, alsmede andere roerende zaken’. Ook grondstoffen voor levensmiddelen vallen onder de Warenwet, evenals de productie, de plaatsen waar voedsel wordt bereid en de verkooppunten van producten. De term ‘deugdelijk’ wil zeggen dat het product de gezondheid of veiligheid van de consument niet in gevaar mag kunnen brengen.



De Warenwet stelt regels in het belang van de volksgezondheid, de eerlijkheid in de handel en de goede voorlichting over die waren. Voor de consument is de Warenwet heel belangrijk omdat deze wet zich richt op de producten zoals ze aan consumenten worden verkocht; de laatste schakel in de productieketen. De Warenwet valt onder eindverantwoordelijkheid van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Op de naleving wordt toegezien door de Voedsel en Waren Autoriteit.



Kaderwet met toegevoegde besluiten en regelingen

De Warenwet is een kaderwet. Dat houdt in dat de wet bestaat uit een algemeen deel met vaste uitgangspunten, waaraan allerlei besluiten en regelingen zijn toegevoegd die zonodig worden aangepast om de wetgeving actueel te houden. Dat gebeurt regelmatig, zonder dat daar zware wijzigingsprocedures voor nodig zijn. Voorbeelden zijn de besluiten over het verrijken van levensmiddelen en de toelating van nieuwe voedingsmiddelen. Ook het Warenwetbesluit Vlees, gehakt en vleesproducten is een voorbeeld.

Bij de Warenwet is de verzameling besluiten en regelingen uitgegroeid tot een forse bundel, ondanks regelmatige pogingen tot afslanking. De laatste jaren vindt wel een verschuiving plaats van regels voor een specifieke productgroep naar regels die een algemene strekking hebben. Zo staan bijvoorbeeld de regels over wat op het etiket moet staan nu op één plaats en niet meer verspreid bij de regels van de specifieke producten.



Vaste uitgangspunten

De tekst van de Warenwet zelf is dus algemeen, maar daarmee niet onbelangrijk. Artikel 18 lid a stelt bijvoorbeeld dat het verboden is om: “eet- of drinkwaren te verhandelen die door hun ondeugdelijkheid de gezondheid of veiligheid van de mens in gevaar kunnen brengen”.

De Warenwet verplicht levensmiddelenbedrijven ook een systeem toe te passen dat de productveiligheid beter beheersbaar maakt. In de levensmiddelenindustrie wordt dit doorgaans gedaan in de vorm van de zogenaamde Hazard Analysis Critical Control Points (HACCP). Zogenaamde hygiënecodes zijn een uitwerking van de HACCP per bedrijfstak.



Aanpassingen

Bij het actualiseren van de Warenwet laat de overheid zich leiden door het Regulier Overleg Warenwet (ROW). Het ROW is een discussieplatform van vertegenwoordigers van de levensmiddelenindustrie en -handel en consumenten. Ook het Voedingscentrum is erin vertegenwoordigd. Het ROW bespreekt ontwikkelingen in het Nederlands en Europees levensmiddelenrecht. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de Voedsel en Waren Autoriteit zijn vertegenwoordigd om de meningen van de partijen te horen en mee te nemen bij de ontwikkeling van verdere wetgeving. Wanneer zij afwijken van de opvatting van het ROW, moeten zij dat motiveren in de toelichting bij de betreffende wetstekst.